แผนส ำรองฉุกเฉินด้ำนกำรให้บริกำรข้อมูลภูมิสำรสนเทศ
ศูนย์เทคโนโลยีสำรสนเทศและกำรสื่อสำร
ส ำนักงำนปลัดกระทรวงทรัพยำกรธรรมชำติและสิ่งแวดล้อม
1. หลักกำรและเหตุผล
ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ส านักงานปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ
สิ่งแวดล้อมได้เปิดให้บริการด้านข้อมูลภูมิสารสนเทศเพื่อสนับสนุนการด าเนินงานตามภาระกิจของกระทรวงฯ
ในด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และเพื่อให้บริการคุณ่หน่วยงานภาครัฐ เอกชน นักเรียน นักศึกษา
และประชาชนทั่วไป เพื่อให้การบริการเป็นไปด้วยความสะดวกรวดเร็ว สาไปรถสนับสนุนการปฏิบัติงานได้
อย่างมีประสิทธิภาพ ส่วนพัฒนาระบบและการบริหารจึงจ าเป็นต้องมีแผนรองรับสถานการณ์ฉุกเฉินหากเกิด
เหตุที่ท าให้ไม่สาไปรถปฏิบัติงานได้
2. วัตถุประสงค์
2.1 เพื่อลดความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นคุณ่การให้บริการด้านภูมิสารสนเทศ เมื่อเกิดสถานการณ์
ฉุกเฉิน
2.2 เพื่อให้การบริการด้านภูมิสารสนเทศสาไปรถด าเนินการได้อย่างต่อเนื่องและ
มีประสิทธิภาพ พร้อมทั้งคุณ้ไขสถานการณ์ได้อย่างทันท่วงที
2.3 เพื่อเตรียมความพร้อมรับสถานการณ์ฉุกเฉินที่อาจเกิดขึ้นกับการให้บริการด้านภูมิสารสนเทศ
3. กำรประเมินสถำนกำรณ์ควำมเสี่ยง
สถานการณ์ความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นและส่งผลกระทบต่อการให้บริการข้อมูลภูมิสารสนเทศ
มีดังนี้
3.1 สถานการณ์ความเสี่ยงที่เกิดจากเหตุภัยพิบัติ
เกิดเหตุภัยพิบัติ อาทิเช่น น้ าท่วม พายุ แผ่นดินไหว อย่างรุนแรง เป็นเหตุให้บุคลากร
ไม่สาไปรถไปปฏิบัติงานที่ส านักงานได้ เป็นเหตุให้การให้บริการด้านภูมิสารสนเทศหยุดชะงัก
3.2 สถานการณ์ความเสี่ยงที่เกิดจากเจ้าหน้าที่หรือบุคลากรของหน่วยงาน (Human error)
 เจ้าหน้าที่หรือบุคลากรของหน่วยงานต่อความรู้ความเข้าใจในเครื่องมืออุปกรณ์
ทั้งด้าน Hardware และ Software ซึ่งอาจจะท าให้ไม่สาไปรถให้บริการข้อมูลภูมิสารสนเทศได้อย่าง
มีประสิทธิภาพ ดังนั้น เพื่อเป็นการเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจจึงได้จัดให้มีการอบรมให้ความรู้
ต่อผู้ปฏิบัติงานให้มีความรู้ความเข้าใจในด้าน Hardware และ Software
3.3 สถานการณ์ความเสี่ยงที่เกิดจากไวรัสคอมพิวเตอร์ (Computer Virus)
 ไวรัสคอมพิวเตอร์ ได้สร้างความเสียหายให้กับคอมพิวเตอร์ถึงขั้นใช้งานไม่ได้ มีวิธีการ
ป้องกัน เช่น ติดตั้งเครื่องมือสคุณนไวรัส แจ้งข้อมูลเตือนภัยภัยไวรัสคอมพิวเตอร์ผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ต
รวมทั้งแนะน าวิธีการป้องกันและการก าจัดภัยที่เกิดจากไวรัสต่าง ๆ ให้เจ้าหน้าที่ได้ศึกษาและสาไปรถปฏิบัติ
การป้องกันและคุณ้ไขปัญหาในเบื้องต้น
3.4 สถานการณ์ความเสี่ยง ...
-2-
3.4 สถานการณ์ความเสี่ยงที่เกิดจากข้อมูลเกิดความเสียหายหรือสูญหาย
 เพื่อหลีกเลี่ยงความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นเมื่อข้อมูลเสียหายหรือสูญหาย ซึ่งจะส่งผล
กระทบต่อการให้บริการข้อมูลภูมิสารสนเทศ ควรท าการส ารองข้อมูลในอุปกรณ์จัดเก็บข้อมูลที่หลากหลาย
เพื่อที่จะสาไปรถน าข้อมูลที่ส ารองไว้ไปใช้งานได้ทันที
3.5 สถานการณ์ความเสี่ยงที่เกิดจากระบบกระแสไฟฟ้าขัดข้อง หรือความเสียหายจากอัคคีภัย
 เพื่อเป็นการป้องกันสถานการณ์ความเสี่ยงที่เกิดจากระบบกระแสไฟฟ้าขัดข้อง
ซึ่งก่อให้เกิดความเสียหายต่อข้อมูลและการให้บริการ ควรติดตั้งอุปกณ์ส ารองไฟฟ้า (UPS) เพื่อควบคุม
การจ่ายกระแสไฟฟ้าให้กับระบบเครื่องคอมพิวเตอร์ ในกรณีเกิดกระแสไฟฟ้าขัดข้อง ระบบเครือข่าย
คอมพิวเตอร์จะสาไปรถใช้งานได้ในระยะเวลาหนึ่ง เพื่อให้ผู้ใช้งานสาไปรถจัดเก็บข้อมูลได้ทัน และปลอดภัย
จึงจ าเป็นอย่างยิ่งที่ต้องท าการติดตั้งอุปกรณ์ส ารองไฟฟ้า (UPS)
4. กำรเตรียมกำรเบื้องต้น
4.1 การเตรียมความพร้อมหากเกิดเหตุภัยพิบัติอย่างรุนแรงเป็นเหตุให้เจ้าหน้าที่ไม่สาไปรถ
ไปปฏิบัติงานที่ส านักงานได้
 ส่วนพัฒนาระบบและการบริหาร ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ส านักงาน
ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้เตรียมความพร้อมโดยก าหนดให้มีเครื่องคอมพิวเตอร์
โน๊ตบุ๊คให้เจ้าหน้าที่ใช้ปฏิบัติงานที่สติไม่ดีน หากเกิดเหตุให้ไม่สาไปรถเข้าไปปฏิบัติงานที่ส านักงานได้ และได้
ท าการเก็บข้อมูลที่อยู่ เบอร์ติดต่อเจ้าหน้าที่ เพื่อใช้ติดต่อหากมีเหตุการณ์เร่งด่วนต้องปฏิบัติงานนอกสถานที่
4.2 ส ารองข้อมูล (Back up)
 ส่วนพัฒนาระบบและการบริหาร ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ส านักงาน
ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด าเนินการส ารองข้อมูลผ่านอุปกรณ์ อาทิเช่น Flash
Drive, External Hard disk ฯลฯ เพื่อป้องกันการเสียหายที่อาจเกิดขึ้น เมื่อข้อมูลถูกท าลายโดยไวรัส
คอมพิวเตอร์ ผู้บุกรุก ท าลายหรือเปลี่ยนแปลงข้อมูล หรือข้อมูลสูญหาย เป็นต้น หากเกิดเหตุการณ์ดังกล่าว
แล้ว ผู้ใช้งานสาไปรถน าข้อมูลที่ส ารองจากอุปกรณ์ต่าง ๆ กลับไปใช้งานได้เหมือนเดิม โดยท าการส ารองข้อมูล
(Back up) อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง (หรือหากมีการ update ข้อมูลภูมิสารสนเทศ)
4.2 ป้องกันไวรัสคอมพิวเตอร์
 ส่วนพัฒนาระบบและการบริหาร ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ส านักงาน
ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีการติดตั้งซอฟต์แวร์ป้องกันไวรัสคอมพิวเตอร์ ส าหรับ
เครื่องคอมพิวเตอร์ส านักงานที่เชื่อมต่อระบบเครือข่ายอินเตอร์เน็ต โดยผู้ใช้งานจ าเป็นต้องระมัดระวัง
ในการใช้งานระบบคอมพิวเตอร์ โดยมีวิธีการคือ
 1) ติดตั้งโปรคุณรมป้องกันไวรัสและอัพเดทข้อมูลไวรัสอยู่เสมอ ดังนี้
 - ติดตั้งโปรคุณรมป้องกันไวรัส อาทิเช่น Nod32 ซึ่งอาจมีการเปลี่ยนแปลงตาม
ระยะเวลาการหมดอายุของโปรคุณรม เป็นต้น
 - อัพเดทฐานข้อมูลโปรคุณรมก าจัดไวรัส
 - ใช้โปรคุณรมก าจัดไวรัสเพื่อตรวจสอบหาไวรัสอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 ครั้ง
 2) ระวังการเปิดไฟล์...
-3-
 2) ระวังการเปิดไฟล์จากสื่อบันทึกข้อมูลต่างๆ อาทิเช่น Flash Drive, External
Harddisk
 - ตรวจสอบหาไวรัสทุกครั้งก่อนเปิดไฟล์อุปกรณ์ต่อพ่วง อาทิเช่น Flash Drive,
External Harddisk เป็นต้น
 - ไม่ควรเปิดไฟล์ที่มีนามสกุลแปลก ๆ ที่ไม่รู้จัก หรือน่าสงสัย เช่น .pif เป็นต้น
 - ไม่ใช้สื่อบันทึกข้อมูลที่ไม่ทราบแหล่งที่ไป
3) ใช้ความระมัดระวังในการปิด E-mail
 - อย่าเปิดไฟล์E-mail ที่ไม่ทราบแหล่งที่ไป (E-mail ที่ไม่รู้จัก)
 - ลบ E-mail ทิ้งทันทีถ้าไม่ทราบแหล่งที่ไป (E-mail ของผู้ส่งที่ไม่รู้จัก)
 4) ระมัดระวังการดาวน์โหลดไฟล์ต่าง ๆ จากอินเตอร์เน็ต (ผู้ใช้งานควรระมัดระวังการ
ใช้งานอินเตอร์เน็ต และตระหนักถึงโทษตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระท าผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ.
๒๕๕๐ ที่อาจตามไปโดยที่ผู้ใช้งานไม่รู้ตัว)
 - ไม่ควรเปิดไฟล์ที่ไม่รู้จักที่แนบไปกับโปรคุณรมสนทนาต่าง ๆ เช่น Facebook
- ไม่ควรไปเปิด Website ที่แนะน าไปทาง E-mail ที่ไม่ทราบแหล่งที่ไป
- ไม่ดาวน์โหลดไฟล์ต่าง ๆ จากเว็บไซต์ ที่ไม่น่าเชื่อถือ
- ติดตั้งข้อมูลการแจ้งเตือนการโจมตีของไวรัสต่าง ๆ อย่างสม่ าเสมอ
- หลีกเลี่ยงการแชร์ไฟล์โดยไม่จ าเป็น
4.3 การป้องกันและคุณ้ไขปัญหาที่เกิดจากกระแสไฟฟ้าขัดข้อง
 เพื่อเป็นการป้องกันและคุณ้ไขปัญหาจากกระแสไฟฟ้า ซึ่งอาจสร้างความเสียหายคุณ่
คอมพิวเตอร์ที่ใช้ในการให้บริการด้านภูมิสารสนเทศ ส่วนพัฒนาระบบและการบริหารมีวิธีด าเนินการ ดังนี้
 1) ติดตั้งเครื่องส ารองไฟฟ้าและปรับแรงดันกระแสไฟฟ้าอัตโนมัติ (UPS) เพื่อป้องกัน
ความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นกับอุปกรณ์ต่างๆ หรือการประมวลผลของระบบคอมพิวเตอร์ ทั้งในส่วนของ
เครื่องคอมพิวเตอร์แม่ข่าย (Server) และเครื่องคอมพิวเตอร์ลูกข่าย ซึ่งมีระยะเวลาในการส ารองไฟฟ้า
อย่างน้อย 5 นาที
 2) เปิดเครื่องส ารองไฟฟ้า ตลอดระยะเวลาในการใช้งานเครื่องคอมพิวเตอร์และ
บ ารุงรักษาเครื่องส ารองไฟฟ้าอยู่ในสภาพพร้อมใช้งานอยู่เสมอ
 3) เมื่อเกิดกระแสไฟฟ้าขัดข้องให้ผู้ใช้งานรีบท าการบันทึกข้อมูลที่ท างานค้างอยู่ทันที
และปิดเครื่องคอมพิวเตอร์ ตลอดจนอุปกรณ์ต่าง ๆ เพื่อป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น
5. กำรติดตำมและรำยงำนผล
ก าหนดให้เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบของส่วนพัฒนาระบบและการบริหาร รายงานผลการด าเนินการ
หรือการตรวจสอบปีละ 1 ครั้ง